Về trang chủ Kinh doanh Thương trường Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước: Cần trị căn bệnh sợ chịu trách nhiệm

Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước: Cần trị căn bệnh sợ chịu trách nhiệm

Cổ phần hóa (CPH) doanh nghiệp Nhà nước được coi là nhiệm vụ trọng tâm nhằm sử dụng vốn có hiệu quả, giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước, giảm các khoản nợ công của quá trình tái cơ cấu nền kinh tế, khơi thông nguồn lực cho kinh tế quốc gia. Thế nhưng nhiệm vụ quan trọng như vậy đang được thực hiện rất ì ạch.

Trì trệ cổ phần hóa
Mặc dù Chính phủ, các cơ quan chức năng đã nhiều lần nhắc nhở, đề ra các giải pháp tháo gỡ khó khăn nhưng vẫn còn hiện tượng chưa thực sự nghiêm túc triển khai kế hoạch CPH theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, dẫn đến tiến trình CPH hiện vẫn rất chậm. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 908/QĐ-TTg ngày 29/6/2020 phê duyệt danh mục có vốn Nhà nước thực hiện thoái vốn đến hết năm 2020. Theo đó, hết năm 2020, cơ quan đại diện chủ sở hữu sẽ thực hiện thoái vốn tại 120 doanh nghiệp.

Chú thích ảnh: Dự kiến nguồn thu CPH, thoái vốn năm 2020 là 42.200 tỷ đồng trong trường hợp thực hiện thành công việc thoái toàn bộ vốn Nhà nước tại Sabeco. Trong ảnh: Một chương trình khuyến mãi của Sabeco.

Theo Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính), trong 8 tháng đầu năm 2020, Cục Tài chính doanh nghiệp đã nhận được báo cáo phê duyệt phương án CPH của 6 doanh nghiệp. Lũy kế giai đoạn 2016 đến tháng 8/2020, đã có 177 doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án CPH với tổng giá trị doanh nghiệp là 443.503 tỷ đồng, trong đó giá trị vốn Nhà nước là 207.116 tỷ đồng.

Trong 177 doanh nghiệp đã CPH, chỉ có 37/128 doanh nghiệp CPH thuộc danh mục theo công văn số 991/TTg-ĐMDN và Quyết định số 26/2019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đạt 28% kế hoạch. Như vậy, số doanh nghiệp còn lại phải thực hiện CPH theo kế hoạch trong năm 2020 là 91 doanh nghiệp.

Những đơn vị còn nhiều doanh nghiệp thuộc danh sách phải thực hiện CPH trong năm 2020 là TP.Hà Nội có 13 doanh nghiệp (4 tổng công ty), chiếm 14% kế hoạch; TP.HCM có 38 doanh nghiệp (11 tổng công ty), chiếm 40% kế hoạch; Ủy ban quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp có 6 doanh nghiệp (3 tập đoàn, 3 tổng công ty); Bộ Công Thương có 4 doanh nghiệp (3 tổng công ty; trong đó đã công bố giá trị 1 tổng công ty); Bộ Xây dựng có 2 tổng công ty.

Không dám làm, không dám chịu trách nhiệm
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng chậm trễ là căn bệnh thường thấy ở các kế hoạch CPH doanh nghiệp Nhà nước. Các doanh nghiệp Nhà nước vẫn luôn có nhiều lý do để giải thích cho việc chậm trễ trong quá trình thực hiện CPH. Điều này đã khiến cho mục tiêu về tiến độ CPH theo kế hoạch không thể hoàn thành.

Theo ông Đặng Quyết Tiến -Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, tiến độ CPH trong những tháng đầu năm 2020 chậm, do diễn biến khó lường của dịch COVID-19 khiến cho sản xuất, kinh doanh và các hoạt động khác của xã hội đình trệ. Việc triển khai CPH, thoái vốn của các doanh nghiệp gặp khó khăn.

Bên cạnh đó, đối tượng CPH, thoái vốn trong giai đoạn này bao gồm một số tập đoàn, tổng công ty lớn, có tình hình tài chính phức tạp, phạm vi hoạt động rộng, sở hữu nhiều đất đai tại nhiều tỉnh/thành phố trong cả nước nên việc xử lý tài chính, phê duyệt phương án sử dụng đất, kiểm toán giá trị doanh nghiệp, bán cổ phần lần đầu gặp nhiều khó khăn, thời gian kéo dài.

Một số doanh nghiệp thực hiện CPH quy mô lớn như Tập đoàn bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT), Tập đoàn hóa chất Việt Nam, Tập đoàn công nghiệp than-khoáng sản Việt Nam, Tổng công ty lương thực Miền Bắc, Tổng công ty viễn thông Mobifone (Mobifone), Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (Argibank)… hiện vẫn chưa hoàn thành phê duyệt phương án sử dụng đất để có thể tiến hành xác định giá trị doanh nghiệp.

Ngoài ra, nhiều quy định mới về CPH, thoái vốn mới được ban hành theo hướng ngày càng chặt chẽ, công khai, minh bạch, bảo đảm tối đa lợi ích của Nhà nước, quy trình thực hiện dài hơn khiến các doanh nghiệp phải thực hiện lại từ đầu hoặc một số nội dung, công đoạn trong quá trình CPH, thời gian thực hiện kéo dài hơn.

Đặc biệt, theo nhận định trong báo cáo mới đây của Cục Tài chính doanh nghiệp, vẫn còn một số bộ, ngành, địa phương, tập đoàn kinh tế, tổng công ty và doanh nghiệp Nhà nước chưa nghiêm túc, quyết liệt trong chỉ đạo và triển khai thực hiện; chưa chủ động theo thẩm quyền hoặc tham mưu, đề xuất để tháo gỡ các vướng mắc, bất cập.

Theo ông Đặng Quyết Tiến, hiện tượng không dám làm, không dám chịu trách nhiệm, viện dẫn vào các khó khăn vướng mắc để chậm hoặc không thực hiện gây ảnh hưởng không nhỏ tới tiến độ CPH, thoái vốn. Chuyên gia kinh tế Lê Quốc Phương cũng cho rằng quy định về CPH đã có nhiều nhưng vẫn còn lỗ hổng, quá trình thực thi cũng không tốt làm cho CPH bị chậm. Ngoài ra, việc CPH còn hình thức, không thay đổi bộ máy, con người, cơ chế.

Nguy cơ thu ngân sách không đủ
Việc CPH, thoái vốn không đạt kế hoạch sẽ dẫn đến một hệ quả khá trực tiếp đó là không thể thu đủ tiền về ngân sách như dự tính.

Theo Nghị quyết số 26/2016/QH14 ngày 10/11/2016 của Quốc hội, trong giai đoạn 2016 – 2020, nguồn thu từ CPH nộp về ngân sách Nhà nước (NSNN) để phục vụ đầu tư trung và dài hạn là 250.000 tỷ đồng. Trong năm 2019, Bộ Tài chính đã chuyển 50.000 tỷ đồng và 8 tháng đầu năm 2020 đã chuyển 6.500 tỷ đồng từ Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp vào NSNN. Lũy kế từ năm 2016 đến tháng 6/2020, đã có 211.500 tỷ đồng được chuyển từ Quỹ vào NSNN, đạt 85% kế hoạch. Số còn lại phải chuyển từ Quỹ vào NSNN trong năm 2020 theo Nghị quyết của Quốc hội là 38.500 tỷ đồng

Tình hình CPH, thoái vốn chậm dẫn đến số thu từ CPH, thoái vốn 8 tháng đầu năm 2020 chỉ đạt 830 tỷ đồng. Theo Bộ Tài chính, để đáp ứng đủ số tiền nộp vào Quỹ năm 2020, dự kiến nguồn thu chủ yếu từ việc thoái vốn nhà nước tại Tổng CTCP bia-rượu-nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), các tổng công ty cổ phần của Bộ Xây dựng, và các doanh nghiệp do SCIC thực hiện thoái vốn theo chỉ đạo của Chính phủ.

Về nguồn thu từ CPH, với thực trạng khó hoàn thành kế hoạch, theo lãnh đạo Cục Tài chính doanh nghiệp, quan trọng nhất trước mắt là lựa chọn thời điểm phù hợp để thực hiện bán cổ phần lần đầu (đối với các doanh nghiệp CPH) và thoái vốn, không thực hiện bán cổ phần, thoái vốn bằng mọi giá để đảm bảo quyền lợi của Nhà nước.

Với các doanh nghiệp đã CPH và chuyển sang hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần, Bộ Tài chính đề nghị thực hiện quyết toán công tác CPH; xác định số phải nộp/tạm nộp và thực hiện nộp về Quỹ theo quy định, trường hợp không đảm bảo thời gian thì phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ, giải trình rõ nguyên nhân và chịu trách nhiệm về sự chậm trễ này.

Giải pháp quyết liệt: Quy trách nhiệm cho người đứng đầu
Bộ Tài chính cho biết đã đề nghị các doanh nghiệp Nhà nước thuộc diện CPH cần khẩn trương rà soát toàn bộ quỹ đất đang quản lý/sử dụng để lập phương án sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai trình UBND các tỉnh/thành phố có ý kiến về phương án và giá đất, từ đó để cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi tổ chức xác định giá trị doanh nghiệp CPH theo đúng quy định tại Nghị định số 167/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017 quy định việc sắp xếp lại-xử lý tài sản công, và Nghị định số 126/2017/NĐ-CP ngày 16/11/2017 về chuyển doanh nghiệp Nhà nước và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do doanh nghiệp Nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung.

Bên cạnh đó, cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp thuộc danh mục CPH đến hết năm 2020 triển khai hoàn thành xác định giá trị doanh nghiệp, xử lý tài chính, công bố giá trị doanh nghiệp trong năm 2020.

Đồng thời, cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp có vốn Nhà nước phải thực hiện thoái vốn trong năm 2020 triển khai thoái vốn theo quy định, kịp thời báo cáo cơ quan có thẩm quyền để tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quy định đối với các trường hợp thoái vốn gặp khó khăn, vướng mắc để điều chỉnh cho phù hợp.

Đặc biệt, Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh người đứng đầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chủ tịch UBND các tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo quyết liệt trong việc triển khai CPH, thoái vốn, cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước theo kế hoạch đã đề ra, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước.

Người đứng đầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chủ tịch UBND các tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ khi không hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ giao.
Phạm Phù Cát -Theo TCV

Thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước giai đoạn 2017-2020 đạt 26,4%: Khối lượng công việc còn quá nhiều

Lấp lỗ hổng trong việc cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Có thể bạn quan tâm